Tính không sát, trượt giá, tăng khối lượng... tổng vốn đầu tư 3 tuyến metro HCM tăng hơn 60.000 tỉ

nguyentheanh

Administrator
Thành viên BQT
#1
Tính không sát, trượt giá, tăng khối lượng... tổng vốn đầu tư 3 tuyến metro HCM tăng hơn 60.000 tỉ

Tính toán dự án như này thì hiệu quả kinh tế, tài chính thế nào nhỉ? Tư vấn nào lập dự án nhỉ? Anh/em đọc lấy kiến thức, kinh nghiệm cho công tác lập dự án. Đặt mình vào lúc tính toán như nào, mà ra thực tế lại như này?

Bên cạnh đó, suốt hơn một năm qua, việc chậm chi vốn ODA từ Trung ương khiến TPHCM liên tục nợ tiền các nhà thầu thi công tuyến metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên) dẫn đến khả năng dự án bị chậm. Những nội dung này làm “nóng” cuộc họp thông báo về tiến độ dự án này diễn ra hôm qua, 8.9.

Đội vốn hơn 60.000 tỉ vì… thiếu kinh nghiệm

Tuyến metro số 1 dài gần 20km (Bến Thành - Suối Tiên) có tổng mức đầu tư được duyệt vào năm 2007 là hơn 17.300 tỉ đồng (hơn 1,09 tỉ USD lúc bấy giờ). Bốn năm sau, tổng mức đầu tư dự án này được điều chỉnh lên hơn 47.300 tỉ đồng (hơn 2,49 tỉ USD), tăng 30.000 tỉ đồng (87% so với ban đầu).

Đề cập về nguyên nhân “đội vốn”, ông Lê Nguyễn Minh Quang - Trưởng ban Quản lý đường sắt đô thị TPHCM (chủ đầu tư) - cho biết, tuyến metro số 1 là dự án đầu tiên TPHCM làm nên chưa có kinh nghiệm, nhiều vấn đề không phù hợp, thêm vào đó là yếu tố trượt giá.

“Vốn đầu tư sau này đã được ý kiến đồng thuận của các bộ, ngành liên quan. Phía Việt Nam cũng đã yêu cầu có thẩm tra tư vấn độc lập từ CPG và SMRT của Singapore thẩm tra, Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) là nhà tài trợ vốn, không phản đối việc thay đổi vốn này. Trên cơ sở đó, UBND thành phố báo cáo và đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt” - ông Quang giải thích.
Trong khi đó, tuyến metro số 2, giai đoạn 1 Bến Thành - Tham Lương (dài 11,042km) cũng trong tình trạng “đội vốn”.
Ông Lê Văn Khoa - Giám đốc Ban Quản lý dự án 2 - cho biết, tổng mức đầu tư được duyệt vào năm 2010 là hơn 26.100 tỉ đồng (hơn 1,3 tỉ USD). Đến nay, tổng mức đầu tư của dự án là hơn 40.000 tỉ đồng (hơn 2 tỉ USD), tăng hơn 14.000 tỉ đồng (51% so với ban đầu). Dự kiến trong tháng 9.2017, UBND TPHCM sẽ trình Thủ tướng Chính phủ xem xét chấp thuận điều chỉnh chủ trương đầu tư (tổng mức đầu tư và thời gian thực hiện dự án).

Về công tác giải phóng mặt bằng, UBND các quận nơi dự án metro số 2 đi qua (quận 1, 3, 10, Tân Bình, Tân Phú, 12) đã ban hành thông báo thu hồi đất, dự kiến phải đến tháng 6.2018 mới bắt đầu tiến hành bàn giao mặt bằng. Như vậy, vẫn chưa thể “chốt” được thời điểm dự án tuyến metro số 2 có thể khởi công, hoàn thành và đưa vào sử dụng.

Một tuyến metro khác nữa cũng đội vốn “khủng” là tuyến metro số 5, giai đoạn 1 dài gần 9km (ngã tư Bảy Hiền - Cầu Sài Gòn). Năm 2011, tuyến metro số 5 giai đoạn 1 khi đăng ký danh mục dự án ODA chỉ ước tính khoảng 833 triệu euro.

Tuy nhiên, với con số 1,563 tỉ euro như hiện nay, tổng mức đầu tư dự án đã cao hơn tới 87%. Hiện tại thành phố đã thu xếp được gần 1 tỉ euro cam kết tài trợ từ Ngân hàng Phát triển Châu Á, Ngân hàng Tái thiết Đức và Ngân hàng Đầu tư Châu Âu.

Riêng vốn đối ứng từ ngân sách thành phố khoảng 400 triệu euro. Điều đáng nói, đánh giá về nguyên nhân đội vốn, Ban Quản lý đường sắt đô thị thành phố tiếp tục lấy nguyên nhân do chủ đầu tư, các tư vấn lập dự án và tư vấn thẩm tra trong nước chưa có kinh nghiệm, dẫn đến việc tính toán chưa sát thực tế.

Nguy cơ chậm tiến độ vì thiếu tiền, vướng thủ tục

Không chỉ “đội vốn”, các dự án đường sắt đô thị trên địa bàn TPHCM còn phải đối mặt với nhiều “nỗi lo” khác, trong đó có khó khăn rất lớn về nguồn vốn. Cụ thể, theo nhu cầu tiến độ thi công của riêng tuyến metro số 1 năm 2017 cần 5.400 tỉ đồng để thanh toán cho các nhà thầu.

Tuy nhiên, đến thời điểm này, thành phố chỉ được T.Ư phân bổ 2.100 tỉ đồng từ nguồn vốn ODA. Để tránh việc các nhà thầu giãn tiến độ thi công vì không có tiền chi trả, gần một năm qua, TPHCM đã phải hai lần ứng tiền ngân sách thành phố với số tiền hơn 1.000 tỉ đồng để trả nợ.

Lần đầu là trước Tết Nguyên đán 2017, TPHCM tạm ứng khoảng 600 tỉ đồng tiền ngân sách thành phố cho các nhà thầu thanh toán tiền cho công nhân, các nhà cung cấp vật tư... Đến tháng 4.2017, T.Ư mới phân bổ hơn 2.100 tỉ đồng cho tuyến metro số 1. Số tiền này lúc đó chỉ đủ trả nợ cho đơn vị thi công đến hết quý I/2017 và tiền thành phố đã ứng trước đó.

Đến tháng 7.2017, tuyến metro số 1 tiếp tục nợ nhà thầu hơn 500 tỉ đồng, các nhà thầu đã gửi thư xin giãn tiến độ và có thể sẽ cho công nhân nghỉ nếu thành phố không trả số tiền trên. Trước tình huống cấp bách, cuối tháng 8 vừa qua, thành phố tiếp tục tạm ứng 500 tỉ đồng để trả nợ.

Đầu tháng 9, chủ đầu tư đã thanh toán cho nhà thầu gần 300 tỉ đồng và hơn 200 tỉ đồng còn lại sẽ được giải quyết trong tuần này. “Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tình thế chứ không phải là bài toán căn cơ. Thực tế, mỗi tháng cần thanh toán cho nhà thầu từ 500-600 tỉ đồng. Việc tạm ứng tiền ngân sách cũng gặp khó khăn. Hiện, TPHCM vẫn đang chờ Trung ương cho ứng vốn trung hạn giai đoạn 2016-2020 để có tiền thanh toán cho nhà thầu trong năm 2017” - ông Quang chia sẻ.

Metro vướng quy định của Bộ Tài chính

Theo ông Lê Nguyễn Minh Quang - Trưởng ban Quản lý đường sắt đô thị TPHCM - đoạn metro đi trên cao của tuyến đường sắt đô thị số 1 đã hoàn thành 70%, vì vậy dự kiến trong tháng 10 này sẽ tiến hành lắp ray. Tuy nhiên, ông Quang cho biết thiết bị lắp ráp đường ray đang bị tắc ở cảng. Theo ông Quang, trước đây Bộ Tài chính thông báo hàng hóa, thiết bị nhập khẩu để thi công tuyến metro sẽ được miễn thuế. Thế nhưng mới đây, Bộ Tài chính lại có thông báo xem xét lại vấn đề này một lần nữa nên dẫn đến việc thiết bị “nằm” ở cảng. “UBND TP đã chủ động làm việc Hải quan TP cũng như báo cáo Tổng cục Hải quan sớm tháo gỡ vướng mắc này để kịp thời thi công cho đúng tiến độ” - ông Quang thông tin.

 

Attachments

nguyentheanh

Administrator
Thành viên BQT
#2
Ý kiến của ông Lê Văn Thịnh nguyên Trưởng phòng Giám định, Cục Giám định chất lượng công trình xây dựng, Bộ Xây dựng: "Ôi mấy người soạn thảo Nghị định 99/112/32 và các ông bà kỹ sư định giá ơi, hãy mời Hải Thượng Lãn Ông xác định tổng mức đầu tư đi thôi !" ý là do lỗi của các Nghị định về quản lý chi phí và Kỹ sư định giá, "bốc thuốc" chưa chuẩn bằng Hải Thượng Lãn Ông :)

Ông Trần Kiến Nghiệp, nguyên Trưởng phòng Tổng hợp, Viện Kinh tế xây dựng, Bộ Xây dựng - một chuyên gia định giá xây dựng hạng 1: "Lỗi không phải do Nghị định hướng dẫn.Viêc tăng mức đầu tư của dự án do nhiều nguyên nhân:Chậm giải phóng mặt bằng,giải ngân không theo kịp tiến độ dự án,tính toán dự án chưa sát với thực tế,do thay đổi thiết kế do chất lượng khảo sát v v....Lần đầu tiên chúng ta làm công trình quy mô lớn trong lòng đất,chưa có kinh nghiệm nên việc tăng vốn đầu tư là điều dễ hiểu. Cái được của chúng ta là học được công nghệ qua dự án này,cái chưa được là chúng ta phải trả giá bằng tiền cho việc tổ chức,điều hành dự án do không lường hết được khó khăn,do trình độ cán bộ hạn chế.Việc quan trọng cần làm là chính phủ cần có những biện pháp hữu hiệu để dự án thi công đúng tiến độ,ngăn chặn tham nhũng ở dự án tỷ USD này."
 

nguyentheanh

Administrator
Thành viên BQT
#3
Ông Lê Nguyễn Minh Quang, Trưởng BQL ĐSĐT cho biết dự án được “thai nghén” vào năm 2006. Tại thời điểm đó, đơn vị tư vấn trong nước thiếu kinh nghiệm do loại hình đường sắt đô thị (metro) còn quá mới mẻ tại Việt Nam nên chưa cập nhật được giá trị đầu tư thực tế.

“Điều này dẫn đến nguồn vốn đầu tư theo ước tính ban đầu chỉ 17.000 tỷ đồng. Đến năm 2008, được Chính phủ đồng ý, đơn vị tư vấn Nhật Bản có nhiều kinh nghiệm tính lại sát với thực tế thì tổng mức đầu tư của dự án tăng lên 47.000 tỷ đồng. UBND TPHCM đã mời đơn vị thẩm định của Singapore đánh giá lại cho khách quan; tổ chức lấy ý kiến và được nhiều bộ ngành đồng tình. Từ đó, UBND TPHCM mới báo cáo và được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt”, ông Quang cho biết.

Nếu tính theo tỷ giá hối đoái, tuyến metro số 1 giai đoạn 1 (Bến Thành – Suối Tiên) từ tổng mức đầu tư được duyệt ban đầu gần 1 tỷ USD đã tăng lên 2,49 tỷ USD. Ngoài việc đội vốn gấp nhiều lần, dự án này đang lâm vào tình trạng thiếu tiền kinh niên để thanh toán cho nhà thầu thi công.

Theo ông Lê Nguyễn Minh Quang, nhu cầu vốn cho tuyến metro số 1 cho cả năm 2017 ở mức 5.400 tỷ đồng nhưng đến tháng 4/2017, Trung ương chỉ phân bổ khoảng 2.000 tỷ đồng. Do nhà thầu không được thanh toán, không có tiền trả cho công nhân dịp Tết 2017, UBND TPHCM phải tạm ứng 600 tỷ đồng và mới đây ứng tiếp 500 tỷ đồng để thanh toán cho nhà thầu. Số tiền này như muối bỏ biển vì bình quân mỗi tháng, TPHCM cần thanh toán cho nhà thầu từ 500 – 600 tỷ đồng.

Ông Lê Văn Khoa, Giám đốc Ban Quản lý dự án 2 cho biết dự án tuyến metro số 2, giai đoạn 1 (Bến Thành – Tham Lương) cũng đang bị “đội vốn”. Tổng mức đầu tư được phê duyệt ban đầu là 1,374 tỷ USD đã tăng lên tới 2,173 tỷ USD.

Theo BQL ĐSĐT, đến nay gói thầu CP1a - xây dựng đoạn ngầm từ nhà ga Bến Thành đến ga nhà hát thành phố của dự án tuyến metro số 1 đã đạt 13,5% tổng khối lượng thi công. Gói thầu CP1b - xây dựng đoạn ngầm từ ga nhà hát thành phố đến ga Ba Son đạt 51% khối lượng.

Về tiến độ dự án đào đường hầm ngầm phía Đông tuyến Metro số 1 đến nay thiết bị robot TBM đào ngầm đường hầm phía Đông đã thi công được 430 m, dự kiến đến tháng 10/2017 sẽ hoàn thành vượt trước tiến độ. Sau đó robot TBM sẽ tiếp tục thi công đường hầm phía Tây.
Gói thầu CP2 - xây dựng đoạn trên cao và depot từ ga Ba Son đến depot Long Bình đạt 69,5%. Gói thầu CP3 – mua sắm thiết bị cơ điện, đầu máy toa xe, đường ray và bảo dưỡng đạt 18%. Riêng gói thầu CP4 – hệ thống thông tin cho đơn vị vận hành và bảo dưỡng dự kiến sẽ triển khai thiết kế kỹ thuật vào đầu năm 2018.

Dự kiến vào tháng 10 tới, các nhà thầu sẽ cho lắp đặt đường ray đoạn đi trên cao từ cầu Rạch Chiếc đến cầu vượt Xa lộ Hà Nội. Tuy nhiên, các thiết bị nhập khẩu phục vụ công tác thi công hiện nay đang bị kẹt ở cảng do trước đây Bộ Tài chính thông báo hàng hóa, thiết bị nhập khẩu để thi công tuyến metro được miễn thuế nhưng mới đây lại có thông tư mới sẽ tính thuế.

Ông Quang cho hay UBND TPHCM đã làm việc với Hải quan thành phố, báo cáo Tổng cục Hải quan sớm tháo gỡ để kịp thi công dự án đảm bảo tiến độ đề ra.

Để giải quyết bài toán đói vốn, đảm bảo tiến độ thi công tuyến metro số 1, ông Quang cho biết, lãnh đạo TPHCM đã có nhiều văn bản giải trình Bộ Kế hoạch & Đầu tư nhưng đến nay vẫn chưa được giải quyết.

Dự án Metro Bến Thành - Suối Tiên được khởi công vào tháng 8/2012 với tổng chiều dài gần 20 km, đi qua các quận 1, 2, 9, Bình Thạnh, Thủ Đức (TP HCM) và huyện Dĩ An (Bình Dương), trong đó có 2,6 km đi ngầm (3 nhà ga) và hơn 17 km trên cao (11 nhà ga). Công trình dự kiến đưa vào khai thác năm 2020.
 

Attachments